ដោយ៖ វិចិត្រ

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា បានបដិសេធ និងច្រានចោលទាំងស្រុង​ចំពោះហេតុផល និងអនុសាសន៍ស្នើលុប MOU ឆ្នាំ២០០០ ដោយព្រឹទ្ធសភាថៃ។ ប្រតិកម្មរបស់​អ្នក​នាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជានៅពេលនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់សារព័ត៌មាន​ក្នុងស្រុកថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានផ្សព្វផ្សាយអំពីហេតុផល៦ចំណុច ដែល ឈានទៅដល់ការលុបចោលMOUឆ្នាំ២០០០ ដែលលើកឡើងដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃ។  

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនានេះ បានប្រកាស បដិសេធ និងច្រានចោល​ទាំង​​ស្រុ​​ង​ចំពោះ​ហេតុផល និងអនុសាសន៍ស្នើលុប MOU ឆ្នាំ២០០០ ដោយគណៈកម្មាធិការចំពោះ​កិច្ចព្រឹទ្ធសភាថៃ ដែលថាការណ៍នេះធ្វើឡើង​ដោយគ្មានមូល​ដ្ឋាន​ត្រឹមត្រូវ និងផ្ទុយពីច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងចេតនាកេងចំណេញនយោបាយ និងបំផ្លាញ​សមិទ្ធ​ផល ដែលសម្រេចបានដោយគណៈកម្ម​​ការ JBC នៃភាគីទាំងពីរនាពេលកន្លងមក។

លោក Noppadon Inha ជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការ​ចំពោះ​កិច្ចនៃ​ព្រឹទ្ធ សភាថៃ ​ដែលសិក្សាអំពីគុណសម្បត្តិ និង​គុណវិបត្តិនៃការលុបចោលអនុស្សារណៈយោគ យល់ឆ្នាំ២០០០ និង២០០១ បានអះអាងពីហេតុផលចំនួន៦ចំណុចក្នុងការឈានទៅលុប ចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ក្នុង​ពេល​ដ៏ឆាប់ខាងមុខនេះ។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភារូបនេះ បានអះអាង ថា MOUឆ្នាំ២០០០មានចំណុចខ្វះខាត និងឆកល្វែងខ្វះការត្រួតពិនិត្យ។​ ក្នុង​នោះ​បើតាមលោក​ Noppadon Inha  ហេតុផលទាំងនោះមានដូចជា ​ការទទួល​យកផែនទីខ្នាត​១/២០០,០០០របស់កម្ពុជា ផ្ទុយនឹងផែនទីខ្នាត ១/៥០,០០០របស់ថៃដែលបង្កើតឱ្យមានបញ្ហា​ក្នុង​ការកំណត់ព្រំដែន។ MOUនេះ មិនធ្លាប់បានត្រួតពិនិត្យដោយ​សភា​ថៃ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៩៣របស់កម្ពុជា តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១/១០០,០០០ ដែល​ជា​ហេតុថា ផែនទី ដែលផលិតក្រោមអនុស្សារណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០០ មិនត្រូវបានទទួល​ស្គាល់​ពីភាគីកម្ពុជា។ ក្នុងរយៈពេល២៦ឆ្នាំនៃការចូលជាធរមាន MOU​ឆ្នាំ២០០០បានដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែនគោក រវាងកម្ពុជា និងថៃ​តិចតួចបំផុត។ ការប៉ះទង្គិចព្រំដែនចំនួន ២ដងក្នុង ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ខំចិត្តឱ្យ ថៃត្រូវពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ ដែល កងទ័ពទាំងសងខាងត្រូវឈរជើងលើទីតាំងបច្ចុប្បន្ន និងថាកម្ពុជា បានបរាជ័យក្នុងការអនុវត្ត MOU ឆ្នាំ២០០០ ដោយបង្កឱ្យមានភាពតានតឹង និងបង្កើតព័ត៌មានក្លែងក្លាយជុំវិញបញ្ហាព្រំ​ដែន។

ដោយឡែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជាបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការលុប MOU ឆ្នាំ​២០០០ ដោយហេតុផលណាមួយ គឺមិនត្រឹមតែរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោល​ការណ៍​​ខ្សែ​ព្រំ​ដែនមិនកែប្រែ (Uti Possidetis Juris) ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្ក​ជាឧបសគ្គ​ដល់​ការដោះស្រាយ​បញ្ហាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរដោយសន្តិវិធី និងមិនអាចឈានទៅកសាង​ព្រំដែនមួយដែល មានស្ថិរភាព សន្តិភាព និងអភិវឌ្ឍន៍បានឡើយ។

ជុំវិញនៃបញ្ហានេះអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជាបានធ្វើការស្រាយបំភ្លឺ និងបញ្ជាក់ថា MOU ឆ្នាំ២០០០ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ដោយរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសទាំង​ពី​រ​កម្ពុជា-ថៃ និងបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃចុះហត្ថលេខា ព្រមទាំងបានយកទៅ ចុះបញ្ជី និង តម្កល់​នៅលេខាធិការដ្ឋានអង្គការសហប្រជាជាតិ។ MOU ឆ្នាំ២០០០ មានចរិតលក្ខណៈជា សន្ធិសញ្ញា ឬ កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែន ដែលបង្កើតកាតព្វកិច្ចក្រោមច្បាប់ អន្តរជាតិ និងជាកិច្ចព្រមព្រៀងដ៏មានសារសំខាន់សម្រាប់ភាគីទាំងពីរក្នុងការដោះស្រាយ​បញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី តាមរយៈយន្តការគណៈកម្មការ JBC។

អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជាបានបញ្ជាក់បន្តថា តាមគោលការណ៍ ច្បាប់​អន្តរជាតិ ទោះស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ ភាគីថៃមិនអាចលើកយកហេតុផល ច្បាប់ និងនីតិវិធីផ្ទៃក្នុង ឬហេតុផលណាមួយ ដើម្បីជាមធ្យោបាយក្នុងការលុប MOU ឆ្នាំ២០០០ ដែលជាសន្ធិសញ្ញាពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនដែលខ្លួនជាភាគីបានឡើយ (យោងតាមមាត្រា៦២ ចំណុចទី២ នៃ អនុសញ្ញាទីក្រុងប៉ែន ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា-VCLT ឆ្នាំ1969)។

MOU ឆ្នាំ២០០០ បានផ្តល់សមត្ថកិច្ចនិងសិទ្ធិអំណាចពេញលេញដល់គណៈកម្មការ JBC នៃ ភាគីទាំងពីរ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីផ្អែកលើមូលដ្ឋានអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ១៩០៤ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ១៩០៧, ផែនទីដែលជាលទ្ធផលនៃការងារ​ខណ្ឌសីមា​របស់គណៈកម្មការកំណត់ ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម, កំណត់ហេតុបោះបង្គោលរបស់​គណៈ​កម្ម​ការ​ឥណ្ឌូចិន-សៀម បែបបទបច្ចេកទេស (TOR) ឆ្នាំ២០០៣ និងកំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំរបស់​គណៈ​កម្មការ JBC នៃភាគីទាំងពីរ។ ជាក់ស្តែង នាពេលកន្លងមក គណៈកម្មការ JBC នៃភាគីទាំងពីរសម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលជាវិជ្ជមានដូចជា ការស្វែងរុករកទីតាំង ពិតប្រាកដនៃ បង្គោលព្រំដែនសម័យបារាំងទាំង៧៤ ការជួសជុលនិងថែទាំបង្គោលព្រំដែនសម័យបារាំង ដែល​បានឯកភាពគ្នា ការចុះវាស់វែងនិងបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន ការកសាងបណ្តាញ​បង្គោលប្រឹថពី វិភាគរួមកម្ពុជា-ថៃ និងការងារវាស់វែងលម្អិតនៅតាមច្រកទ្វារព្រំដែនជាដើម។

ជាមួយគ្នានេះអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា ក៏បានបញ្ជាក់ពីជំហររបស់​កម្ពុជាដែលតែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់ការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនតាមគ្រប់មធ្យោបាយដោយសន្តិវិធី រួមទាំងយន្តការទ្វេភាគី ដែលមានស្រាប់ ជាពិសេសយន្តការ JBC និងត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីបន្តជំរុញការអនុវត្តការងារ វាស់វែងនិងខណ្ឌសីមាព្រំដែនលើដីជាក់ស្តែងជាមួយភាគីថៃ ឱ្យបានចប់ជាស្ថាពរក្នុងគោលដៅរក្សាសន្តិភាពយូរអង្វែងតាមបណ្តោយព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ៕