ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ — រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ការតវ៉ាជាថ្មីចំពោះប្រទេសថៃ ជុំវិញអ្វីដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថា ជាការបន្តរំលោភលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនតាមបណ្តោយព្រំដែន ដោយអះអាងថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានឈូសឆាយព្រៃ សាងសង់ផ្លូវថ្មី និងលេណដ្ឋានយោធានៅតំបន់ព្រំដែនដែលមានភាពរសើប។

យោងតាម សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានលេខ បព ១១៨/២០២៦ របស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ក្រសួងបានចាត់ទុកសកម្មភាពដែលខ្លួនបានរាយការណ៍ថាកំពុងកើតមាននៅតាមព្រំដែនថា មិនស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ស្តីពីការវាស់វែង និងកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានឈូសឆាយព្រៃជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅសង្កាត់អូរស្មាច់ ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដើម្បីសាងសង់ផ្លូវថ្មីមួយខ្សែ។

ក្រសួងបានឱ្យដឹងថា ផ្លូវនេះត្រូវបានសាងសង់ចាប់ពីតំបន់ភាគខាងជើងនៃ បង្គោលព្រំដែនលេខ១៤ ឆ្ពោះទៅតំបន់ ភ្នំតាថុង ឬភ្នំ២៧៨។ «នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានបន្តសកម្មភាពសាងសង់ផ្លូវនៅតំបន់ខាងលើ ហើយក៏បានធ្វើការសាងសង់លេណដ្ឋានយោធាថ្មីផងដែរ» ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាស។

ក្រសួងបានបន្ថែមថា នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃក៏បានសាងសង់លេណដ្ឋានយោធាថ្មីនៅភាគខាងជើង វត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ក្នុងឃុំស្រអែម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ កម្ពុជាបានចាត់ទុកសកម្មភាពដែលខ្លួនបានរាយការណ៍ទាំងនេះថា ជា «ការរំលោភយ៉ាងច្បាស់លាស់» លើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ហើយបានភ្ជាប់បញ្ហានេះទៅនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែនដែលមានស្រាប់រវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ចំណុចសំខាន់មួយនៅក្នុងការតវ៉ារបស់កម្ពុជាគឺ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នារវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលថៃ ស្តីពីការវាស់វែង និងកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានលើកឡើងថា សកម្មភាពដែលខ្លួនបានរាយការណ៍ មិនស្របតាមក្របខ័ណ្ឌដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដែលផ្តល់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ភាគីទាំងពីរធ្វើការវាស់វែង និងកំណត់ព្រំដែនតាមយន្តការដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា។

កម្ពុជាក៏បានយោងទៅលើ សេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ របស់គណៈកម្មការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបញ្ជាក់ថា ភាគីទាំងពីរបានឯកភាពប្រគល់ការងារពាក់ព័ន្ធនឹងការចាប់ផ្តើមឡើងវិញនៃការវាស់វែង និងកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនទៅឱ្យ គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់។ តាមជំហររបស់កម្ពុជា សកម្មភាពឯកតោភាគីនៅតំបន់ព្រំដែនដែលមានភាពរសើប មិនគួរត្រូវបានប្រើជំនួស ឬធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់យន្តការទ្វេភាគីដែលប្រទេសទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាឡើយ។

ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ខ្សែព្រំដែន ឬការទាមទារទឹកដីណាមួយដែលថៃអះអាងជាឯកតោភាគីនោះឡើយ។ «កម្ពុជាបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ខ្លួនមិនទទួលយកខ្សែព្រំដែន ឬការទាមទារទឹកដីណាមួយដែលថៃអះអាងជាឯកតោភាគីឡើយ» ក្រសួងបានថ្លែង។

ក្រសួងបានបន្ថែមថា សកម្មភាពដែលបានរាយការណ៍ខាងលើ មិនអាចប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិស្របច្បាប់ ឬជំហររបស់កម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនអន្តរជាតិរបស់ខ្លួនបានឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាបានសង្កត់ធ្ងន់លើជំហររបស់ខ្លួនថា ខ្សែព្រំដែនមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយកម្លាំង ហើយបញ្ហាព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ គួរត្រូវបានដោះស្រាយតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់។

ទោះបីជាសេចក្តីប្រកាសមានខ្លឹមសារតវ៉ាខ្លាំងក៏ដោយ កម្ពុជាបានផ្តោតលើការដោះស្រាយតាមផ្លូវការទូត និងសន្តិវិធី។ «រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យប្រទេសថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពទាំងនេះ និងគោរពការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការបន្ថយភាពតានតឹង កសាងទំនុកចិត្តទៅវិញទៅមក និងសម្របសម្រួលការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី» ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានបញ្ជាក់។

កម្ពុជាបាននិយាយថា វិធីសាស្ត្របែបនេះនឹងជួយស្តារសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងទំនាក់ទំនងជាអ្នកជិតខាងល្អតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ខ្លួននៅតែប្តេជ្ញាដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ និងប្រទេសជិតខាងផ្សេងទៀត «ដោយសន្តិវិធី» ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់។  សេចក្តីប្រកាសបានបញ្ចប់ដោយបញ្ជាក់ជំហររបស់កម្ពុជាថា «ខ្សែព្រំដែនមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយកម្លាំងឡើយ»។

ការតវ៉ាចុងក្រោយរបស់កម្ពុជា កើតឡើងក្នុងបរិបទនៃវិវាទព្រំដែនដែលមានប្រវត្តិយូររវាងប្រទេសទាំងពីរ។ កម្ពុជា និងថៃបានប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី រួមមាន GBC និង JBC ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខតាមព្រំដែន និងការងារបច្ចេកទេសពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណត់ខណ្ឌសីមា។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសាងសង់ផ្លូវ និងលេណដ្ឋានយោធានៅតំបន់ដែលមានភាពរសើប អាចបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភបន្ថែម ព្រោះសកម្មភាពនៅលើទីតាំងជាក់ស្តែងអាចបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរដែលធ្វើឱ្យការចរចា និងការងារបច្ចេកទេសពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនកាន់តែស្មុគស្មាញ។

ទោះជាយ៉ាងណាសេចក្តីប្រកាសរបស់កម្ពុជាមិនបានផ្តល់ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយឯករាជ្យអំពីសកម្មភាពសាង សង់ដែលខ្លួនបានរាយការណ៍នោះទេ ហើយខ្លឹមសារខាងលើគឺជាការអះអាង និងជំហរផ្លូវការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ការតវ៉ាចុងក្រោយនេះ បង្ហាញថា ភ្នំពេញនៅតែផ្តោតលើការទប់ស្កាត់សកម្មភាពឯកតោភាគីនៅតាមព្រំដែន ខណៈរក្សាជំហរថា បញ្ហាអធិបតេយ្យ និងការកំណត់ខណ្ឌសីមាដែលនៅមិនទាន់ដោះស្រាយ គួរត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈ ការចរចា យន្តការទ្វេភាគី ច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់។