ភ្នំពេញ, ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានរំលឹកពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ដែលបានបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធរវាងកម្ពុជា និងថៃ ខណៈអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា កំពុងបំពេញបេសកកម្មវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះព្រំដែនទៅលើប្រជាពលរដ្ឋ។

ក្នុងសារដែលបានចេញផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានទូតបានរំលឹកថា ការប្រយុទ្ធគ្នាតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃកាលពីឆ្នាំមុន បានបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិត ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភាពមិនច្បាស់លាស់សម្រាប់សហគមន៍នៅសងខាងព្រំដែន។

ស្ថានទូតបានបញ្ជាក់ថា បីខែបន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធ លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានសម្របសម្រួលឱ្យមាន កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថា ជាក្របខណ្ឌការទូតដ៏សំខាន់សម្រាប់បញ្ចប់ការប្រយុទ្ធ និងបន្តដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

«ទោះបីជានៅមានការងារត្រូវធ្វើបន្ថែមក៏ដោយ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនៅតែផ្តល់ឱ្យកម្ពុជា និងថៃនូវមធ្យោបាយជាក់ស្តែងក្នុងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងទប់ស្កាត់ការវិលត្រឡប់ទៅរកជម្លោះវិញ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែបន្តប្តេជ្ញាចិត្តគាំទ្រសន្តិភាពយូរអង្វែង» ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជាក់។

 

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ លោក ថូម៉ាស់ អេនឌ្រូ (Thomas Andrews) អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការលើកដំបូងនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រមូលព័ត៌មានពីភាគីពាក់ព័ន្ធនានា។

ក្នុងអំឡុងបេសកកម្ម លោកបានជួបពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្ថាប័នរដ្ឋ តំណាងគណបក្សនយោបាយ អង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដើម្បីស្តាប់ទស្សនៈ និងប្រមូលព័ត៌មានអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងប្រទេស។

ក្នុងចំណោមសកម្មភាពនៃបេសកកម្ម លោក ថូម៉ាស់ អេនឌ្រូ និងគណៈប្រតិភូ បានចុះពិនិត្យតំបន់បឹងត្រកួន និងតំបន់ជិតព្រំដែនក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដើម្បីសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ដែលជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានបង្កឡើងចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសគ្រួសារដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅ និងសហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីអំពើហិង្សា។

យោងតាមព័ត៌មានដែលភាគីកម្ពុជាបានផ្តល់ជូនគណៈប្រតិភូ អាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រឈម រួមមានការបាត់បង់លំនៅឋាន ដីស្រែចម្ការ និងការលំបាកក្នុងការវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធបានបញ្ចប់។

ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតំបន់ព្រំដែន បានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា ការចុះពិនិត្យផ្ទាល់របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ នឹងជួយឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពរបស់ពួកគេ ហើយសំឡេង និងបទពិសោធន៍របស់អ្នករងផលប៉ះពាល់ នឹងត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងរបាយការណ៍ផ្លូវការដែលនឹងដាក់ជូន ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ។

អ្នកនយោបាយ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួន ក៏បានស្វាគមន៍ដំណើរបេសកកម្មនេះ ដោយចាត់ទុកថា ការចុះទៅដល់ទីតាំងជាក់ស្តែង អាចជួយឱ្យអ្នករាយការណ៍ពិសេសប្រមូលព័ត៌មានដោយផ្ទាល់ និងវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះព្រំដែនទៅលើសិទ្ធិមនុស្ស និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។

ដំណើរបេសកកម្មរបស់លោក ថូម៉ាស់ អេនឌ្រូ កើតឡើងស្របពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តសម្តែងការគាំទ្រចំពោះការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ទាំងការលើកឡើងរបស់ស្ថានទូតអាមេរិក និងការចុះពិនិត្យរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបន្តយកចិត្តទុកដាក់របស់សហគមន៍អន្តរជាតិចំពោះការរក្សាបទឈប់បាញ់ ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។

រហូតមកដល់ពេលចេញផ្សាយព័ត៌មាននេះ លោក ថូម៉ាស់ អេនឌ្រូ មិនទាន់ចេញរបាយការណ៍ ឬសេចក្តីសន្និដ្ឋានជាផ្លូវការអំពីលទ្ធផលនៃបេសកកម្មរបស់លោកនៅកម្ពុជានៅឡើយទេ។