ភ្នំពេញ៖ ខណៈវិវាទព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃនៅតែស្ថិតក្នុងការចាប់អារម្មណ៍របស់សហគមន៍អន្តរជាតិ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ខ្លួននឹងបន្តដោះស្រាយបញ្ហាទាំងលើដែនសមុទ្រ និងព្រំដែនគោកដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសជប៉ុនក៏បានប្រកាសផ្តល់ជំនួយសន្តិសុខផ្លូវការ (Official Security Assistance – OSA) ជាលើកដំបូងដល់កម្ពុជា ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ ៥០០ លានយ៉េន (ប្រមាណ ៣ លានដុល្លារអាមេរិក) ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ និងគាំទ្រដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

ការវិវត្តទាំងពីរនេះ បានកើតឡើងក្នុងបរិបទដែលតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខកាន់តែស្មុគស្មាញ ទាំងវិវាទព្រំដែន ការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលរបស់មហាអំណាច និងការកើនឡើងនៃតួនាទីច្បាប់អន្តរជាតិក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះរវាងរដ្ឋ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការជ្រើសរើសយន្តការផ្លូវច្បាប់ និងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាយុទ្ធសាស្ត្រពីរដែលដើរទន្ទឹមគ្នា ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ ខណៈរក្សាបាននូវបរិយាកាសសន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

ក្នុងសេចក្តីជូនដំណឹងចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ប៉ែន ប៊ុនណ្ណា អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល បានបញ្ជាក់ពីការវិវត្តចុងក្រោយនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ (Compulsory Conciliation) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដែលកម្ពុជាបានជ្រើសរើសប្រើប្រាស់ដើម្បីដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយប្រទេសថៃ។ យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹង អ្នកផ្សះផ្សាឯករាជ្យទាំងបួនរូប ដែលមានពីររូបតែងតាំងដោយកម្ពុជា និងពីររូបតែងតាំងដោយថៃ បានស្នើសុំពេលវេលាបន្ថែម ដើម្បីពិចារណាលើការតែងតាំងប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ហើយភាគីទាំងពីរក៏បានឯកភាពទទួលយកសំណើនេះ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអះអាងថា ការពន្យារពេលនេះមិនប៉ះពាល់ដល់កាលកំណត់ ឬនីតិវិធីណាមួយដែលមានចែងក្នុង UNCLOS នោះឡើយ ប៉ុន្តែឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពហ្មត់ចត់ និងឯករាជ្យក្នុងការជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការដែលមានសមត្ថភាព និងភាពអព្យាក្រឹតខ្ពស់។ លោក ប៉ែន ប៊ុនណ្ណា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានៅតែមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំលើយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិនេះ និងនឹងបន្តជំរុញការដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រជាមួយថៃដោយសន្តិវិធី។

ប្រភពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលដដែល បានបញ្ជាក់ថា ការវិវត្តនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រការទូតរបស់កម្ពុជា បន្ទាប់ពីសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ថា កម្ពុជានឹងប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS បន្ទាប់ពីភាគីថៃបានលុបចោលជាឯកតោភាគីនូវអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ (MoU 2001) ដែលជាក្របខណ្ឌសម្រាប់ការចរចាតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាអស់រយៈពេលជាង២៥ឆ្នាំ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអះអាងថា បន្ទាប់ពីពិនិត្យយ៉ាងហ្មត់ចត់លើជម្រើសផ្លូវច្បាប់ និងមធ្យោបាយដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីទាំងអស់ ខ្លួនយល់ឃើញថា យន្តការផ្សះផ្សាក្រោម UNCLOS គឺជាជម្រើសសមស្របបំផុត ព្រោះអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទាំងពីរបង្ហាញអំណះអំណាងរបស់ខ្លួននៅចំពោះមុខគណៈកម្មការឯករាជ្យដែលមានអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិជាសមាជិក។ ទោះបីលទ្ធផលនៃការផ្សះផ្សាមិនមានអនុភាពបង្ខំដូចសាលក្រមរបស់តុលាការអន្តរជាតិក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានចាត់ទុកថាមានទម្ងន់ផ្នែកច្បាប់ និងការទូត ដែលអាចជួយបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌ និងនិរន្តរភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ចំពោះបញ្ហាព្រំដែនគោក ប្រភពដដែលបានបញ្ជាក់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងបន្តគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននូវបទឈប់បាញ់ សេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមទីក្រុងកូឡាឡំពួរ ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីផ្សេងៗដែលមានស្រាប់។ កម្ពុជាក៏បន្តប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ Uti Possidetis Juris ដោយផ្អែកលើអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំង–សៀម ផែនទីផ្លូវការ កំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែន និងឯកសារពាក់ព័ន្ធដែលភាគីទាំងពីរបានទទួលស្គាល់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាតនូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំង ហើយនឹងបន្តតវ៉ាចំពោះរាល់សកម្មភាពដែលរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។

ស្របពេលដែលកម្ពុជាបន្តផ្តោតលើការដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ ស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ប្រទេសជប៉ុនក៏បានបើកទំព័រថ្មីនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកសន្តិសុខជាមួយកម្ពុជា។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោក អ៊ុយណូ អាត់ស៊ូស៊ី (UENO Atsushi) ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា និងឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ ទៀ សីហា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ បានចុះហត្ថលេខា និងផ្លាស់ប្តូរកំណត់ទូតស្តីពីការផ្តល់ជំនួយក្រោមកម្មវិធី Official Security Assistance (OSA) ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់ ៥០០ លានយ៉េន។ ក្រោមគម្រោងនេះ ជប៉ុននឹងផ្តល់ឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងដល់កងទ័ពជើងគោក និងកាប៉ាល់ល្បាតដល់កងទ័ពជើងទឹកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ ស្ថានទូតជប៉ុនបានបញ្ជាក់ថា គម្រោងនេះមានគោលបំណងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ សមត្ថភាពទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែង និងរួមចំណែកដល់ការថែរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសន្តិសុខរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។

ការវិវត្តទាំងពីរនេះបង្ហាញថា កម្ពុជាកំពុងអនុវត្តគោលនយោបាយពីរដែលបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក គឺការប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ និងការទូតជាមធ្យោបាយសម្រាប់ដោះស្រាយវិវាទជាមួយប្រទេសជិតខាង ខណៈពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងបរិបទដែលការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងបញ្ហាសន្តិសុខនៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកកំពុងវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជំហរនេះបង្ហាញពីការប៉ុនប៉ងរបស់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាតុល្យភាពរវាងការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីរួមចំណែកដល់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅក្នុងតំបន់។